Kısa cevap
Hangi bilgiler gerekir?
Yapı kullanım amacı, iç tesis/YG/üretim/dağıtım sınırı, enerji bağlantı noktası ve proje aşaması.
Proje müellifi yetkisi, dağıtım şirketi veya OSB koşulları, yetkili POB ve güncel teslim listesi.
Onaylı mimari, mekanik ve yangın projeleri; proses yükleri, aplikasyon, kot, güzergâh ve mevcut tesis kayıtları.
Gerilim, bağlantı gücü, maksimum/minimum kısa devre, topraklama düzeni, ölçü-koruma şartları ve işletme senaryoları.
Sahada karar tablosu
Bir mühendislik sonucu, kullanılan girdiler kadar güvenilirdir. Aşağıdaki veriler teklif veya keşif aşamasında eksikse nihai seçim yerine eksik veri ve doğrulama yöntemi raporlanmalıdır.
| Kontrol alanı | Toplanacak bilgi | Karara etkisi |
|---|---|---|
| Tesis ve kapsam | Yapı kullanım amacı, iç tesis/YG/üretim/dağıtım sınırı, enerji bağlantı noktası ve proje aşaması. | Hesabın gerçek çalışma noktasını belirler. |
| Yetki ve onay | Proje müellifi yetkisi, dağıtım şirketi veya OSB koşulları, yetkili POB ve güncel teslim listesi. | Ekipman sınırı ve uygun yöntem seçimini etkiler. |
| Teknik altlık | Onaylı mimari, mekanik ve yangın projeleri; proses yükleri, aplikasyon, kot, güzergâh ve mevcut tesis kayıtları. | Düzeltme, dayanım veya derating ihtiyacını gösterir. |
| Şebeke verisi | Gerilim, bağlantı gücü, maksimum/minimum kısa devre, topraklama düzeni, ölçü-koruma şartları ve işletme senaryoları. | İşletme senaryosu ve kabul ölçütünü belirler. |
Uygulama sırası
- Tesisin ve her proje bölümünün hangi yönetmelik kapsamına girdiğini yazılı olarak sınıflandırın.
- Bağlantı koşulu ile yetkili proje onay birimini; teslim formatı ve güncel kontrol listesiyle birlikte doğrulayın.
- Proje aşamasını etüt-öneri, ön, kesin, uygulama, tadilat veya son durum olarak belirleyin.
- Mimari, mekanik, yangın ve proses altlıklarını tarih-revizyon kimliğiyle dondurun; disiplin sorumluluk matrisini oluşturun.
- Ana yük listesinden yük cetveli, talep gücü, kaynak-trafo-jeneratör, kablo, gerilim düşümü, kısa devre, koruma, selektivite ve topraklama hesaplarını üretin.
- Tek hat, kolon, kuvvet, aydınlatma, acil durum, topraklama, yıldırımdan korunma, yangın ve gerekli zayıf akım planlarını ortak ekipman kodlarıyla hazırlayın.
- Pano/trafo/hücre yerleşimi, kablo güzergâhı, şaft, enerji odası, bakım erişimi, yangın bölmeleri ve montaj detaylarını diğer disiplinlerle koordine edin.
- Pafta, hesap, metraj ve şartnameyi bağımsız çapraz kontrolden geçirin; değişiklikleri revizyon ve yapıldı projesi zincirinde izleyin.
Teknik değerlendirme
Doğru proje = doğru mevzuat kapsamı + yetkili onay yolu + ortak veri seti + hesap-pafta tutarlılığı + revizyon kaydıElektrik İç Tesisleri Proje Hazırlama Yönetmeliği; iç tesis proje hizmetini yalnız çizim değil, hesap, şema, plan, kesit, detay, metraj ve şartnamelerden oluşan bir bütün olarak tanımlar.
Elektrik Tesisleri Proje Yönetmeliği kapsamındaki işlerde proje onay birimi tesis türüne göre değişebilir. Bakanlığın güncel yetkilendirme tablosu ve ilgili kurumun usul/esasları proje başlangıcında kontrol edilmelidir.
Ulusal mevzuat asgari çerçeveyi verir. Yapının kullanım sınıfı, yangın senaryosu, dağıtım şirketi/OSB koşulları, kamu şartnameleri, sözleşme ve güncel TS/EN/IEC standartları ilave proje girdileri oluşturabilir.
Bir paftanın onaylanmış olması, sahadaki ürün seçimi, montaj, ayar, test ve devreye alma işlemlerinin kendiliğinden uygun olduğu anlamına gelmez. Uygulama ve son durum kayıtları ayrıca doğrulanır.
Örnek değerlendirme senaryosu
Bu senaryo bir tasarım sonucunu ilan etmek için değil, aynı görünen iki tesisin neden farklı mühendislik kararlarına ihtiyaç duyabileceğini göstermek için verilmiştir. Sayısal sonuçlar gerçek saha verisiyle yeniden hesaplanır.
Kaynaklara dayalı uygulama notları
Bakanlığın mevzuat dizini, proje çiziminin İç Tesisleri, Proje Hazırlama, Kuvvetli Akım, Elektrik Tesisleri Proje ve Topraklamalar düzenlemelerinin birlikte okunmasını gerektiren bir alan olduğunu gösterir. Kaynak: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı mevzuat dizini
İç tesis proje yönetmeliği ön, kesin, uygulama ve son durum projesini ayrı amaçlarla tanımlar; pafta-hesap-metraj-şartname bütünlüğünü kurar. Kaynak: Elektrik İç Tesisleri Proje Hazırlama Yönetmeliği - Mevzuat Bilgi Sistemi
Elektrik Tesisleri Proje Yönetmeliği, ilgili standartlar ile kamu kurumlarının şartname ve usul/esaslarını proje dayanağına dahil eder. Kaynak: Elektrik Tesisleri Proje Yönetmeliği - Mevzuat Bilgi Sistemi
TEDAŞ resmî proje onay sayfası, TEDAŞ yetkisindeki projelerin hem Yönetmeliğe hem yayımlanan usul ve esaslara göre hazırlanacağını açıklar. Kaynak: TEDAŞ Proje Onayı ve Kabul İşlemleri
En sık yapılan hatalar
- İç tesis, YG ve üretim/dağıtım proje kapsamlarını aynı onay süreci sanmak
- Projeye başlamadan önce POB ve dağıtım/OSB teslim şartlarını doğrulamamak
- Mimari altlık, yük cetveli, tek hat ve hesap dosyasını farklı revizyonlarda bırakmak
- Hesap raporundaki kablo, kesici veya trafoyu paftadaki gerçek seçimle eşleştirmemek
- Saha değişikliklerini tadilat ve yapıldı projesine işlememek
Mühendislik raporunda ne bulunmalı?
- Tesis, pano/hat/ekipman kimliği ile güncel tek hat veya bağlantı şeması
- Kullanılan tesis ve kapsam, yetki ve onay, teknik altlık, şebeke verisi verileri ve bunların kaynağı
- Ölçüm cihazı, tarih-saat, işletme durumu, birim ve varsa ölçüm belirsizliği
- Hesap yöntemi, yazılım/standart sürümü, açık varsayımlar ve üretici katalog referansları
- Normal, en ağır ve gerekli olağan dışı işletme senaryolarının karşılaştırması
- Uygunsuzluk, risk önceliği, önerilen aksiyon, sorumlu ve yeniden doğrulama tarihi
Ne zaman yeniden incelenmeli?
Tesis türü, bağlantı noktası/gücü, mimari veya proses, onay birimi, şebeke verisi, trafo-pano-kablo-koruma, yangın senaryosu, güzergâh ya da yürürlükteki mevzuat ve kurum teslim şartı değiştiğinde kapsam matrisi ile etkilenen hesap ve paftalar yeniden kontrol edilir.
Sık sorulan sorular
Elektrik proje çiziminde hangi yönetmelik esas alınır?
Tesisin kapsamına göre değişir. Yapı iç tesislerinde Elektrik İç Tesisleri ve Elektrik İç Tesisleri Proje Hazırlama mevzuatı; YG, üretim, iletim veya dağıtım bağlantılı tesislerde Elektrik Tesisleri Proje Yönetmeliği, Kuvvetli Akım ve Topraklamalar mevzuatı ile yetkili POB usulleri birlikte değerlendirilir.
Elektrik projesi sadece DWG veya pafta mıdır?
Hayır. Proje; çizim, hesap, teknik özellik, metraj ve şartnamelerin birbirini doğruladığı mühendislik dosyasıdır. Elektronik teslim biçimi bu teknik bütünün yalnız taşıyıcısıdır.
Projeyi hangi kurum onaylar?
Tesisin türü, gerilim seviyesi ve bağlantı yerine göre belediye/ruhsat makamı, dağıtım şirketi, OSB, TEDAŞ, TEİAŞ veya Bakanlıkça yetkilendirilmiş başka bir POB söz konusu olabilir. Güncel yetki yazısı proje bazında doğrulanır.
Projede hangi hesaplar bulunur?
Tesis kapsamına göre güç ve talep, kablo akım taşıma, gerilim düşümü, kısa devre, koruma ve selektivite, kompanzasyon/harmonik, topraklama, aydınlatma, yedek güç ve özel sistem hesapları hazırlanır.
Yönetmelik değişirse eski proje geçersiz olur mu?
Geçiş hükümleri, onay tarihi, ruhsat ve tadilat kapsamı birlikte incelenir. Yeni veya değişen işlerde kullanılacak mevzuat ve kurum şartı, yetkili müellif ve onay birimiyle proje tarihinde doğrulanmalıdır.
Resmî ve teknik kaynaklar
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı mevzuat dizini
Elektrik İç Tesisleri, proje hazırlama, kuvvetli akım, proje onayı ve topraklama yönetmeliklerinin güncel resmî kayıtlarına erişim sağlar.
Elektrik İç Tesisleri Proje Hazırlama Yönetmeliği - Mevzuat Bilgi Sistemi
İç tesis projelerinin aşamalarını; hesap, plan, şema, kesit, detay, metraj ve şartname kapsamını düzenleyen resmî mevzuat kaydıdır.
Elektrik Tesisleri Proje Yönetmeliği - Mevzuat Bilgi Sistemi
İç tesis kapsamı dışındaki elektrik tesislerinde proje aşamalarını, proje onay birimini ve esas alınacak standartlarla dokümanları düzenleyen resmî mevzuat kaydıdır.
TEDAŞ Proje Onayı ve Kabul İşlemleri
TEDAŞ yetkisindeki projelerin Elektrik Tesisleri Proje Yönetmeliği ile yayımlanan usul ve esaslara göre hazırlanmasına ilişkin resmî başvuru çerçevesidir.
EMO Elektrik İç Tesisleri Proje Hazırlama Yönetmeliği
Proje hesaplarında yük, kablo, koruma, kompanzasyon, harmonik, topraklama ve yedek güç başlıklarının birlikte ele alınmasını düzenler.
Bu rehber genel teknik bilgilendirmedir. Nihai seçim ve ayarlar; tesise ait tek hat şeması, ölçüm, üretici verisi, güncel mevzuat ve yetkili elektrik mühendisi değerlendirmesiyle doğrulanmalıdır. Standartların tam metinleri lisans koşullarına tabidir; bağlantılar resmî yayın kaydına veya açık teknik kaynağa yönlendirir.