Kısa cevap
Hangi bilgiler gerekir?
Kullanım, çalışma düzlemi, boyut, yüzey yansıtma, çevre ve bakım koşulu.
Fotometrik dosya, güç, ışık akısı, dağılım, IP/IK, montaj ve acil tip.
Normal kullanım, kaçış, yangın, enerji kesintisi, jeneratör ve merkezi/otonom acil besleme.
Tavan, HVAC, sprinkler, dedektör, taşıyıcı eleman, bakım ve erişim.
Sahada karar tablosu
Bir mühendislik sonucu, kullanılan girdiler kadar güvenilirdir. Aşağıdaki veriler teklif veya keşif aşamasında eksikse nihai seçim yerine eksik veri ve doğrulama yöntemi raporlanmalıdır.
| Kontrol alanı | Toplanacak bilgi | Karara etkisi |
|---|---|---|
| Mahal | Kullanım, çalışma düzlemi, boyut, yüzey yansıtma, çevre ve bakım koşulu. | Hesabın gerçek çalışma noktasını belirler. |
| Armatür | Fotometrik dosya, güç, ışık akısı, dağılım, IP/IK, montaj ve acil tip. | Ekipman sınırı ve uygun yöntem seçimini etkiler. |
| Senaryo | Normal kullanım, kaçış, yangın, enerji kesintisi, jeneratör ve merkezi/otonom acil besleme. | Düzeltme, dayanım veya derating ihtiyacını gösterir. |
| Koordinasyon | Tavan, HVAC, sprinkler, dedektör, taşıyıcı eleman, bakım ve erişim. | İşletme senaryosu ve kabul ölçütünü belirler. |
Uygulama sırası
- Mahal kullanım ve tehlike sınıflarını güncel mimari/yangın projesinden alın.
- Normal aydınlatma kriterlerini ve hesap yüzeylerini proje şartıyla belirleyin.
- Üretici fotometrik verisiyle yerleşim ve kontrol bölgelerini hesaplayın.
- Kaçış yolları, çıkışlar, seviye değişimleri ve kritik yangın ekipmanı için acil düzeni oluşturun.
- Acil besleme, devre izleme, test ve yangın senaryosu bağlantılarını şemada gösterin.
- Tavan koordinasyonu, devre/kablo seçimi ve uygulama sonrası ölçüm-kabul planını tamamlayın.
Teknik değerlendirme
Aydınlatma sonucu = fotometrik veri + mahal geometrisi/yüzeyler + bakım kabulü + kontrol senaryosuAcil aydınlatma ve yönlendirme tasarımı, yapının kullanım ve kaçış özelliklerine göre güncel Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik ile ilgili standartlardan doğrulanmalıdır.
Bir aydınlatma yazılımı çıktısı, yanlış armatür dosyası veya yüzey kabulü kullanılıyorsa güvenilir değildir.
Endüstriyel alanlarda kirlenme, titreşim, sıcaklık ve bakım erişimi fotometrik sonuç kadar ekipman seçimini de etkiler.
Örnek değerlendirme senaryosu
Bu senaryo bir tasarım sonucunu ilan etmek için değil, aynı görünen iki tesisin neden farklı mühendislik kararlarına ihtiyaç duyabileceğini göstermek için verilmiştir. Sayısal sonuçlar gerçek saha verisiyle yeniden hesaplanır.
Kaynaklara dayalı uygulama notları
İç tesis proje yönetmeliği normal aydınlatma ile acil durum ve yönlendirme yerleşimlerini ayrı proje çıktıları olarak sayar. Kaynak: EMO Elektrik İç Tesisleri Proje Hazırlama Yönetmeliği
Yangın yönetmeliği tasarımın yapının kullanım ve kaçış güvenliğiyle birlikte ele alınmasını gerektirir; güncel konsolide metin proje tarihinde kontrol edilmelidir. Kaynak: Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik
TSE kaydı kullanılacak standardın güncel Türkçe eşdeğerini ve baskısını doğrulamak için esas kaynaktır. Kaynak: TS EN 1838 için TSE standart kaydı
En sık yapılan hatalar
- Acil armatürleri normal plana sembol olarak ekleyip kaçış senaryosunu kurmamak
- Fotometrik dosya yerine yaklaşık lümen hesabıyla kesin yerleşim yapmak
- Sprinkler, kanal ve kiriş çakışmalarını kontrol etmemek
- Kontrol bölgeleri ve acil devre izleme yöntemini göstermemek
Mühendislik raporunda ne bulunmalı?
- Tesis, pano/hat/ekipman kimliği ile güncel tek hat veya bağlantı şeması
- Kullanılan mahal, armatür, senaryo, koordinasyon verileri ve bunların kaynağı
- Ölçüm cihazı, tarih-saat, işletme durumu, birim ve varsa ölçüm belirsizliği
- Hesap yöntemi, yazılım/standart sürümü, açık varsayımlar ve üretici katalog referansları
- Normal, en ağır ve gerekli olağan dışı işletme senaryolarının karşılaştırması
- Uygunsuzluk, risk önceliği, önerilen aksiyon, sorumlu ve yeniden doğrulama tarihi
Ne zaman yeniden incelenmeli?
Mimari, kullanım/kaçış, raf-mobilya, tavan koordinasyonu, armatür, yangın senaryosu, yedek kaynak veya kontrol sistemi değiştiğinde proje ve hesap yenilenir.
Sık sorulan sorular
Her binada aynı acil aydınlatma düzeni mi uygulanır?
Hayır. Kullanım sınıfı, kullanıcı yükü, kaçış düzeni, kat ve riskler güncel mevzuatla birlikte değerlendirilir.
Lux hesabı proje için yeterli mi?
Hayır. Düzgünlük, kamaşma, renk, kontrol, enerji, çevre ve bakım koşulları da proje amacına göre değerlendirilir.
Acil aydınlatma jeneratörden beslenebilir mi?
Sistem mimarisi ve devreye girme davranışı güncel yangın/mevzuat şartlarıyla doğrulanmalıdır; tek başına jeneratör varlığı yeterlilik kanıtı değildir.
Uygulama sonrası ölçüm gerekir mi?
Hesap kabullerinin ve gerçek yerleşimin doğrulanması için uygun yöntemle aydınlık ve acil sistem fonksiyon kontrolleri planlanmalıdır.
Resmî ve teknik kaynaklar
EMO Elektrik İç Tesisleri Proje Hazırlama Yönetmeliği
Proje hesaplarında yük, kablo, koruma, kompanzasyon, harmonik, topraklama ve yedek güç başlıklarının birlikte ele alınmasını düzenler.
Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik
Yangın algılama, uyarı, acil aydınlatma ve elektrik besleme düzeninin yapının kullanım ve tehlike sınıfıyla birlikte değerlendirilmesini gerektiren ulusal çerçevedir.
TS EN 1838 için TSE standart kaydı
Acil aydınlatma uygulamalarında kullanılan standardın güncel Türk standardı kaydı ve baskısı proje tarihinde TSE üzerinden doğrulanmalıdır.
Bu rehber genel teknik bilgilendirmedir. Nihai seçim ve ayarlar; tesise ait tek hat şeması, ölçüm, üretici verisi, güncel mevzuat ve yetkili elektrik mühendisi değerlendirmesiyle doğrulanmalıdır. Standartların tam metinleri lisans koşullarına tabidir; bağlantılar resmî yayın kaydına veya açık teknik kaynağa yönlendirir.