Kısa cevap
Hangi bilgiler gerekir?
Şebeke kaynakları, trafo/kablo empedansları, motor ve jeneratör katkıları.
CT/VT oranı, sınıfı, doyma ve polarite bilgileri.
Fonksiyonlar, eğri ailesi, pickup, zaman çarpanı ve üretici toleransları.
Trafo hasar, kablo termik, motor kalkış ve pano kısa devre eğrileri.
Sahada karar tablosu
Bir mühendislik sonucu, kullanılan girdiler kadar güvenilirdir. Aşağıdaki veriler teklif veya keşif aşamasında eksikse nihai seçim yerine eksik veri ve doğrulama yöntemi raporlanmalıdır.
| Kontrol alanı | Toplanacak bilgi | Karara etkisi |
|---|---|---|
| Model | Şebeke kaynakları, trafo/kablo empedansları, motor ve jeneratör katkıları. | Hesabın gerçek çalışma noktasını belirler. |
| Ölçü trafoları | CT/VT oranı, sınıfı, doyma ve polarite bilgileri. | Ekipman sınırı ve uygun yöntem seçimini etkiler. |
| Röle | Fonksiyonlar, eğri ailesi, pickup, zaman çarpanı ve üretici toleransları. | Düzeltme, dayanım veya derating ihtiyacını gösterir. |
| Dayanım | Trafo hasar, kablo termik, motor kalkış ve pano kısa devre eğrileri. | İşletme senaryosu ve kabul ölçütünü belirler. |
Uygulama sırası
- Tüm olası işletme senaryolarını içeren doğrulanmış tek hat modeli kurun.
- Her röle noktasında faz ve toprak arızası minimum/maksimum değerlerini hesaplayın.
- Yük, kalkış ve ekipman dayanım eğrilerini zaman-akım grafiğine yerleştirin.
- Alt-üst röleler için pickup, eğri ve zaman aralığını koordineli seçin.
- Yön, kademe, haberleşmeli koruma ve kesici arıza senaryolarını kontrol edin.
- Ayar dosyasını onaylayın; sekonder/primer test ve kesici açma doğrulaması yapın.
Teknik değerlendirme
Koordinasyon marjı = üst korumanın açma zamanı − alt korumanın toplam temizleme zamanıGerekli zaman marjı röle, kesici ve sistem özelliklerine bağlıdır; evrensel tek süre kullanılmaz.
Minimum arıza akımı pickup hassasiyetini, maksimum arıza akımı ekipman ve kesme kapasitesini sınar.
CT doyumu ve geçici rejim, rölenin beklenen akımı görmesini etkileyebilir.
Örnek değerlendirme senaryosu
Bu senaryo bir tasarım sonucunu ilan etmek için değil, aynı görünen iki tesisin neden farklı mühendislik kararlarına ihtiyaç duyabileceğini göstermek için verilmiştir. Sayısal sonuçlar gerçek saha verisiyle yeniden hesaplanır.
Kaynaklara dayalı uygulama notları
EMO proje esasları koruma ve selektivite hesaplarını tek hat ve kısa devre verileriyle belgelenmesi gereken mühendislik çıktıları arasında sayar. Kaynak: EMO Elektrik İç Tesisleri Proje Hazırlama Yönetmeliği
IEC 60909-0:2026 maksimum ve minimum arıza akımlarının sistematik hesap çerçevesini verir; röle pickup ve ekipman dayanımı bu farklı uçlarla sınanır. Kaynak: IEC 60909-0:2026
Üretici OG teknik rehberleri eğri, CT/VT ve kesici özelliklerinin koordinasyonda birlikte kullanılmasını açıklar; gerçek röle kılavuzu ve toleransları ayar dosyasına işlenir. Kaynak: Schneider Electric Orta Gerilim Teknik Rehberi
Bu kontrolleri tesisinizin işletme planına taşıyalım.
İzmir'deki YG tesisiniz için kontrol, bakım koordinasyonu ve teknik raporlama kapsamını birlikte değerlendirelim. Bakım ve test uygulamaları ayrıca tekliflendirilir.
İşletme Sorumluluğu İçin GörüşelimEn sık yapılan hatalar
- Tek işletme senaryosuna göre ayar yapmak
- Kesici açma süresini koordinasyon marjına eklememek
- CT oran/sınıfını modelde doğrulamamak
- Ayar dosyasını saha rölesiyle karşılaştırmamak
Mühendislik raporunda ne bulunmalı?
- Tesis, pano/hat/ekipman kimliği ile güncel tek hat veya bağlantı şeması
- Kullanılan model, ölçü trafoları, röle, dayanım verileri ve bunların kaynağı
- Ölçüm cihazı, tarih-saat, işletme durumu, birim ve varsa ölçüm belirsizliği
- Hesap yöntemi, yazılım/standart sürümü, açık varsayımlar ve üretici katalog referansları
- Normal, en ağır ve gerekli olağan dışı işletme senaryolarının karşılaştırması
- Uygunsuzluk, risk önceliği, önerilen aksiyon, sorumlu ve yeniden doğrulama tarihi
Ne zaman yeniden incelenmeli?
Şebeke işletme şekli, CT/VT, röle/kesici, trafo-jeneratör, topraklama veya kablo değiştiğinde ve gerçek açma beklenenden farklı olduğunda etüt yenilenir.
Sık sorulan sorular
Röle ayarı katalogdan seçilebilir mi?
Hayır. Katalog fonksiyonları verir; ayar şebeke hesabı ve ekipman dayanımlarına göre hazırlanır.
Sekonder enjeksiyon yeterli mi?
Röle fonksiyonunu doğrular; CT devresi, kablolama ve tüm açma zinciri için kapsamlı fonksiyon testi ayrıca gerekir.
Jeneratör devreye girince ayarlar değişir mi?
Arıza seviyesi ve yönü değişebilir; adaptif veya ayrı ayar grubu gereksinimi etüt edilir.
Resmî ve teknik kaynaklar
EMO Elektrik İç Tesisleri Proje Hazırlama Yönetmeliği
Proje hesaplarında yük, kablo, koruma, kompanzasyon, harmonik, topraklama ve yedek güç başlıklarının birlikte ele alınmasını düzenler.
IEC 60909-0:2026
Üç fazlı AC sistemlerde kısa devre akımlarının hesaplanmasına ilişkin güncel standart kaydı.
Schneider Electric Orta Gerilim Teknik Rehberi
OG koruma ve ekipman koordinasyonu için üretici teknik başvuru kaynağı.
Bu rehber genel teknik bilgilendirmedir. Nihai seçim ve ayarlar; tesise ait tek hat şeması, ölçüm, üretici verisi, güncel mevzuat ve yetkili elektrik mühendisi değerlendirmesiyle doğrulanmalıdır. Standartların tam metinleri lisans koşullarına tabidir; bağlantılar resmî yayın kaydına veya açık teknik kaynağa yönlendirir.