GES'te 5/1-c, 5/1-ç ve 5/1-h farkları nelerdir?

Kısa cevap

Hangi bilgiler gerekir?

Sahada karar tablosu

Bir mühendislik sonucu, kullanılan girdiler kadar güvenilirdir. Aşağıdaki veriler teklif veya keşif aşamasında eksikse nihai seçim yerine eksik veri ve doğrulama yöntemi raporlanmalıdır.

Uygulama sırası

1. Başvuru sahibinin hukuki statüsünü ve tüketim tesisinin gerçek sahibiyle eşleşmesini doğrulayın.
2. Tüketim tesisinin sözleşme gücü, abone grubu, son dönem tüketimi ve saatlik yük profilini çıkarın.
3. GES'in tüketimle aynı sayaç arkasında mı, farklı ölçüm noktasında mı ve aynı dağıtım bölgesinde mi olacağını belirleyin.
4. Şebekeye enerji verişi istenmiyorsa 5/1-ç; farklı ölçüm noktası veya bölge gerekiyorsa 5/1-h koşullarını öncelikle inceleyin.
5. 5/1-c için beş megavat üst sınırını, başvuru tarihini ve başvuru sahibine uygulanacak diğer Yönetmelik hükümlerini doğrulayın.
6. 5/1-h için başvuru sahibi grubuna göre sözleşme gücünün bir veya iki katı sınırını hesaplayın.
7. Bağlantı kapasitesi, trafo merkezi/fider, kısa devre, koruma, ölçüm, imar-ÇED ve proje onay koşullarını ilgili şebeke işletmecisiyle doğrulayın.
8. Saatlik mahsuplaşma, ihtiyaç fazlası enerji, yıllık üretim/tüketim sınırı ve bedelsiz YEKDEM katkısı riskini finansal modele işleyin.

Teknik değerlendirme

5/1-c bendindeki genel sınır Yönetmelikte bir megavat veya Cumhurbaşkanınca belirlenen üst sınır olarak yazılmıştır; 1044 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı bu üst sınırı beş megavata çıkarmıştır. Projenin çağrı mektubu tarihi ve geçiş hükümleri ayrıca kontrol edilir.

5/1-ç için Yönetmeliğin 5 inci maddesinin altıncı fıkrasında genel kurulu güç üst sınırı uygulanmaz. Bu, bağlantı kapasitesinin veya teknik sınırların olmadığı anlamına gelmez; üretim-tüketim aynı ölçüm noktasında olmalı ve şebekeye enerji verilmemelidir.

5/1-h kapsamında farklı ölçüm noktası ve farklı dağıtım lisansı bölgesi mümkündür. Güç sınırı belediyeler/bağlı kuruluşları, sanayi ve tarımsal sulamada sözleşme gücünün iki katı; diğer kişilerde sözleşme gücüdür.

2 Nisan 2026 değişikliğiyle Yönetmeliğin 26 ncı maddesindeki ilgili mahsuplaşma işlemleri, meskenlere ilişkin özel hüküm saklı kalmak üzere saatlik esasa bağlanmıştır. Yatırım hesabında aylık üretim-tüketim toplamlarını karşılaştırmak tek başına yeterli değildir.

5/1-c ve 5/1-h kapsamındaki uygun yenilenebilir tesislerde saatlik mahsuplaşma sonrası ihtiyaç fazlası enerji güncel koşullarla satın alınabilir. 5/1-ç modelinde şebekeye verilen enerji için ödeme yapılmaz; enerji YEKDEM'e bedelsiz katkı sayılabilir.

Örnek değerlendirme senaryosu

Bu senaryo bir tasarım sonucunu ilan etmek için değil, aynı görünen iki tesisin neden farklı mühendislik kararlarına ihtiyaç duyabileceğini göstermek için verilmiştir. Sayısal sonuçlar gerçek saha verisiyle yeniden hesaplanır.

Kaynaklara dayalı uygulama notları

Yönetmeliğin 5/1-c bendi yenilenebilir tesis için Cumhurbaşkanınca belirlenen kurulu güç üst sınırını; 1044 sayılı Karar ise bu sınırı beş megavat olarak belirler. Kaynak: Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği

Aynı Yönetmeliğin 5/1-ç bendi üretimin tamamının aynı ölçüm noktasında tüketilmesini ve sisteme verilmemesini şart koşar; 5 inci maddenin altıncı fıkrası bu modelde genel kurulu güç üst sınırı uygulamaz. Kaynak: Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği

5/1-h metni aynı/farklı ölçüm noktasına izin verir ve başvuru sahibi grubuna göre bir veya iki kat sözleşme gücü sınırı koyar; 5 inci maddenin beşinci fıkrası farklı dağıtım bölgesine açık istisna getirir. Kaynak: Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği

ETKB özeti, 5/1-h için farklı dağıtım bölgesi imkanını ve c ile h kapsamındaki uygun ihtiyaç fazlası enerjinin destekleme mekanizmasını açıklar. Kaynak: ETKB Lisanssız Elektrik Üretimi

ETKB yol haritası başvurudan çağrı mektubu, proje onayı, bağlantı, kabul ve işletmeye girişe kadar sürecin tek bir bent seçiminden ibaret olmadığını gösterir. Kaynak: ETKB Lisanssız Elektrik Üretim Tesisi Yatırım Süreci Yol Haritası

En sık yapılan hatalar

• 5/1-c ile 5/1-h'yi yalnız kurulu güç üzerinden ayırmak
• 5/1-ç için 'güç sınırsız ve satış yapılabilir' demek
• Sanayi dışındaki her başvuru sahibine 5/1-h kapsamında iki kat sözleşme gücü uygulamak
• Farklı ölçüm noktası veya dağıtım bölgesi ihtiyacını proje bittikten sonra değerlendirmek
• Saatlik mahsuplaşma yerine yalnız yıllık toplam üretim-tüketim hesabıyla fizibilite hazırlamak
• Çağrı mektubu, bağlantı kapasitesi ve geçiş hükümlerini kontrol etmeden mevzuat bendini kesin kazanılmış hak gibi sunmak

Mühendislik raporunda ne bulunmalı?

• Tesis, pano/hat/ekipman kimliği ile güncel tek hat veya bağlantı şeması
• Kullanılan başvuru sahibi, tüketim tesisi, üretim yeri, işletme hedefi verileri ve bunların kaynağı
• Ölçüm cihazı, tarih-saat, işletme durumu, birim ve varsa ölçüm belirsizliği
• Hesap yöntemi, yazılım/standart sürümü, açık varsayımlar ve üretici katalog referansları
• Normal, en ağır ve gerekli olağan dışı işletme senaryolarının karşılaştırması
• Uygunsuzluk, risk önceliği, önerilen aksiyon, sorumlu ve yeniden doğrulama tarihi

Ne zaman yeniden incelenmeli?

Yönetmelik/EPDK usulü, başvuru sahibi, tüketim tesisi sahibi, abone grubu, sözleşme gücü, üretim veya tüketim yeri, dağıtım bölgesi, tedarikçi, tüketim profili, bağlantı kapasitesi ya da çağrı mektubu koşulu değiştiğinde bent seçimi ve fizibilite yeniden değerlendirilir.

Sık sorulan sorular

Bu rehber genel teknik bilgilendirmedir. Nihai seçim ve ayarlar; tesise ait tek hat şeması, ölçüm, üretici verisi, güncel mevzuat ve yetkili elektrik mühendisi değerlendirmesiyle doğrulanmalıdır. Standartların tam metinleri lisans koşullarına tabidir; bağlantılar resmî yayın kaydına veya açık teknik kaynağa yönlendirir.