Kısa cevap
Hangi bilgiler gerekir?
Dağıtım/OSB/TEİAŞ görüşü, güç, gerilim, fider, ölçüm, koruma ve onay birimi.
Maksimum-minimum kısa devre, toprak arızası, nötr, koruma koordinasyonu ve işletme senaryosu.
Trafo, hücre, kablo, CT/VT, röle, topraklama, DC sistem, köşk/bina ve güvenlik mesafesi.
Onaylı proje, test, ayar, manevra, bakım, işletme sorumluluğu ve teslim dosyası.
Sahada karar tablosu
Bir mühendislik sonucu, kullanılan girdiler kadar güvenilirdir. Aşağıdaki veriler teklif veya keşif aşamasında eksikse nihai seçim yerine eksik veri ve doğrulama yöntemi raporlanmalıdır.
| Kontrol alanı | Toplanacak bilgi | Karara etkisi |
|---|---|---|
| Bağlantı | Dağıtım/OSB/TEİAŞ görüşü, güç, gerilim, fider, ölçüm, koruma ve onay birimi. | Hesabın gerçek çalışma noktasını belirler. |
| Şebeke hesabı | Maksimum-minimum kısa devre, toprak arızası, nötr, koruma koordinasyonu ve işletme senaryosu. | Ekipman sınırı ve uygun yöntem seçimini etkiler. |
| Ekipman-saha | Trafo, hücre, kablo, CT/VT, röle, topraklama, DC sistem, köşk/bina ve güvenlik mesafesi. | Düzeltme, dayanım veya derating ihtiyacını gösterir. |
| Kabul-işletme | Onaylı proje, test, ayar, manevra, bakım, işletme sorumluluğu ve teslim dosyası. | İşletme senaryosu ve kabul ölçütünü belirler. |
Uygulama sırası
- Bağlantı şartı ve yetkili onay birimini yazılı doğrulayın.
- Şebeke verileriyle kısa devre ve koruma senaryolarını kurun.
- Proje, ekipman şartnamesi ve ihale kapsamını bütünleştirin.
- Üretici çizimleri ve tip testleri teknik kriterlerle kontrol edin.
- Saha, topraklama, yardımcı DC, interlock ve röle testlerini izleyin.
- Kabul, enerjilendirme ve işletmeye devir dosyasını tamamlayın.
Teknik değerlendirme
Müşavirlik kararı = doğrulanmış girdi + tanımlı kriter + izlenebilir inceleme + kayıtlı sonuçHizmet kapsamı, teslimler, yetkiler ve kabul ölçütleri işe başlamadan önce yazılı hale getirilmelidir.
Özel sektör sözleşmelerinde kamu ihale hükümleri kendiliğinden uygulanmaz; ancak sözleşmede benimsenen kontrol yöntemi referans olabilir.
Teknik inceleme, tasarımcının ve yüklenicinin kendi mesleki ve sözleşmesel sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Örnek değerlendirme senaryosu
Bu senaryo bir tasarım sonucunu ilan etmek için değil, aynı görünen iki tesisin neden farklı mühendislik kararlarına ihtiyaç duyabileceğini göstermek için verilmiştir. Sayısal sonuçlar gerçek saha verisiyle yeniden hesaplanır.
Kaynaklara dayalı uygulama notları
EMO SMM kapsamı proje, şartname, kontrol, test, kabul ve işletme hizmetlerini YG yatırımının farklı aşamaları olarak tanımlar. Kaynak: EMO Serbest Müşavir Mühendislik Hizmetleri Yönetmeliği
Elektrik Tesisleri Proje Yönetmeliği proje aşaması, onay birimi ve uygulanacak teknik doküman çerçevesini kurar. Kaynak: Elektrik Tesisleri Proje Yönetmeliği - Mevzuat Bilgi Sistemi
TEDAŞ kabul çerçevesi tesisin onaylı proje, sözleşme, yönetmelik, standart ve şartnameye uygunluğunu esas alır. Kaynak: TEDAŞ Proje Onayı ve Kabul İşlemleri
En sık yapılan hatalar
- Bağlantı görüşünden önce ekipman siparişi vermek
- Yalnız maksimum kısa devreyi incelemek
- YG, AG ve yardımcı DC projelerini ayırmak
- Röle ayarını kabulden sonra düşünmek
Mühendislik raporunda ne bulunmalı?
- Tesis, pano/hat/ekipman kimliği ile güncel tek hat veya bağlantı şeması
- Kullanılan bağlantı, şebeke hesabı, ekipman-saha, kabul-işletme verileri ve bunların kaynağı
- Ölçüm cihazı, tarih-saat, işletme durumu, birim ve varsa ölçüm belirsizliği
- Hesap yöntemi, yazılım/standart sürümü, açık varsayımlar ve üretici katalog referansları
- Normal, en ağır ve gerekli olağan dışı işletme senaryolarının karşılaştırması
- Uygunsuzluk, risk önceliği, önerilen aksiyon, sorumlu ve yeniden doğrulama tarihi
Ne zaman yeniden incelenmeli?
Proje kapsamı, sözleşme, bağlantı koşulu, ekipman, işletme senaryosu, mevzuat veya onay makamı şartı değiştiğinde inceleme ve karar kaydı güncellenir.
Sık sorulan sorular
Müşavir yüklenicinin yerine karar verir mi?
Hayır. Yetki matrisi sözleşmede tanımlanır; müşavir teknik inceleme yapar, bulguyu ve öneriyi kaydeder, onay yetkisi işveren veya sözleşmede belirlenen tarafta kalır.
Her proje için aynı kontrol listesi kullanılabilir mi?
Hayır. Tesisin gerilim seviyesi, kullanım amacı, bağlantı koşulu, sözleşmesi, riskleri ve onay makamı kontrol kapsamını değiştirir.
Müşavirlik raporu yasal onayın yerine geçer mi?
Hayır. Teknik müşavirlik; yetkili proje onayı, kabul, ruhsat, işletme sorumluluğu veya mevzuatça zorunlu başka işlemlerin yerine geçmez.
Eksik veri varsa rapor hazırlanabilir mi?
Ön rapor hazırlanabilir; ancak eksik veri, varsayım, bunun karara etkisi ve doğrulama yöntemi açıkça yazılmadan nihai uygunluk sonucu verilmemelidir.
Resmî ve teknik kaynaklar
EMO Serbest Müşavir Mühendislik Hizmetleri Yönetmeliği
Etüt, yapılabilirlik, proje, ihale dosyası, şartname, mesleki kontrol, hakediş, kesin hesap, devreye alma, kabul, danışmanlık, test ve teknik dosya hizmetlerini tanımlayan mesleki çerçevedir.
Elektrik Tesisleri Proje Yönetmeliği - Mevzuat Bilgi Sistemi
Elektrik tesislerinde proje aşamalarını, proje onay birimini ve esas alınacak standartlarla dokümanları düzenleyen resmî kayıttır.
TEDAŞ Proje Onayı ve Kabul İşlemleri
TEDAŞ yetkisindeki projelerin hazırlanması, onayı ve tesis kabulünün güncel usul ve esaslarla yürütülmesine ilişkin resmî başvuru çerçevesidir.
Bu rehber genel teknik bilgilendirmedir. Nihai seçim ve ayarlar; tesise ait tek hat şeması, ölçüm, üretici verisi, güncel mevzuat ve yetkili elektrik mühendisi değerlendirmesiyle doğrulanmalıdır. Standartların tam metinleri lisans koşullarına tabidir; bağlantılar resmî yayın kaydına veya açık teknik kaynağa yönlendirir.