Kısa cevap
Hangi bilgiler gerekir?
kW/kVA, güç faktörü, harmonik, kalkış, kesinti toleransı, görev-yedek ve yeniden başlatma sırası.
Şebeke, jeneratör, ATS/senkron, UPS topolojisi, bypass, akü ve tek hata noktaları.
Yakıt, egzoz, havalandırma, oda, yangın, gürültü, kablo ve topraklama.
Yük bankası, gerçek yük, transfer, akü otonomisi, bypass, alarm, SCADA ve arıza senaryoları.
Sahada karar tablosu
Bir mühendislik sonucu, kullanılan girdiler kadar güvenilirdir. Aşağıdaki veriler teklif veya keşif aşamasında eksikse nihai seçim yerine eksik veri ve doğrulama yöntemi raporlanmalıdır.
| Kontrol alanı | Toplanacak bilgi | Karara etkisi |
|---|---|---|
| Kritik yük | kW/kVA, güç faktörü, harmonik, kalkış, kesinti toleransı, görev-yedek ve yeniden başlatma sırası. | Hesabın gerçek çalışma noktasını belirler. |
| Kaynak mimarisi | Şebeke, jeneratör, ATS/senkron, UPS topolojisi, bypass, akü ve tek hata noktaları. | Ekipman sınırı ve uygun yöntem seçimini etkiler. |
| Çevre-altyapı | Yakıt, egzoz, havalandırma, oda, yangın, gürültü, kablo ve topraklama. | Düzeltme, dayanım veya derating ihtiyacını gösterir. |
| Test-kabul | Yük bankası, gerçek yük, transfer, akü otonomisi, bypass, alarm, SCADA ve arıza senaryoları. | İşletme senaryosu ve kabul ölçütünü belirler. |
Uygulama sırası
- Yükleri süreklilik sınıfı ve kesinti toleransıyla ayırın.
- Normal, şebeke kaybı, bakım ve tek arıza mimarilerini kurun.
- Jeneratör geçici rejimi ile UPS doğrusal olmayan yük etkisini üretici verisiyle inceleyin.
- Koruma, nötr-toprak ve transfer düzenini tüm modlarda doğrulayın.
- Yakıt, havalandırma, egzoz ve yangın arayüzlerini projeye bağlayın.
- Kabulü gerçek yük adımı ve arıza senaryolarıyla yürütün.
Teknik değerlendirme
Müşavirlik kararı = doğrulanmış girdi + tanımlı kriter + izlenebilir inceleme + kayıtlı sonuçHizmet kapsamı, teslimler, yetkiler ve kabul ölçütleri işe başlamadan önce yazılı hale getirilmelidir.
Özel sektör sözleşmelerinde kamu ihale hükümleri kendiliğinden uygulanmaz; ancak sözleşmede benimsenen kontrol yöntemi referans olabilir.
Teknik inceleme, tasarımcının ve yüklenicinin kendi mesleki ve sözleşmesel sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Örnek değerlendirme senaryosu
Bu senaryo bir tasarım sonucunu ilan etmek için değil, aynı görünen iki tesisin neden farklı mühendislik kararlarına ihtiyaç duyabileceğini göstermek için verilmiştir. Sayısal sonuçlar gerçek saha verisiyle yeniden hesaplanır.
Kaynaklara dayalı uygulama notları
EMO SMM kapsamı yedek güç yatırımındaki etüt, proje, şartname, kontrol, test ve kabul görevlerinin yazılı tanımlanmasına temel verir. Kaynak: EMO Serbest Müşavir Mühendislik Hizmetleri Yönetmeliği
IEC 62040-1 UPS güvenliğini üretici talimatına uygun kurulum, işletme ve bakımla birlikte ele alır. Kaynak: IEC 62040-1:2017
IEC 60364-6 elektrik tesisinin muayene, deney ve raporlama yoluyla doğrulanmasını ister. Kaynak: IEC 60364-6:2016
En sık yapılan hatalar
- Jeneratörü yalnız toplam kW ile seçmek
- UPS kVA değerini kullanılabilir yedeklilik saymak
- Bakım bypassını normal şemadan koparmak
- Transferi yalnız yüksüz denemek
Mühendislik raporunda ne bulunmalı?
- Tesis, pano/hat/ekipman kimliği ile güncel tek hat veya bağlantı şeması
- Kullanılan kritik yük, kaynak mimarisi, çevre-altyapı, test-kabul verileri ve bunların kaynağı
- Ölçüm cihazı, tarih-saat, işletme durumu, birim ve varsa ölçüm belirsizliği
- Hesap yöntemi, yazılım/standart sürümü, açık varsayımlar ve üretici katalog referansları
- Normal, en ağır ve gerekli olağan dışı işletme senaryolarının karşılaştırması
- Uygunsuzluk, risk önceliği, önerilen aksiyon, sorumlu ve yeniden doğrulama tarihi
Ne zaman yeniden incelenmeli?
Proje kapsamı, sözleşme, bağlantı koşulu, ekipman, işletme senaryosu, mevzuat veya onay makamı şartı değiştiğinde inceleme ve karar kaydı güncellenir.
Sık sorulan sorular
Müşavir yüklenicinin yerine karar verir mi?
Hayır. Yetki matrisi sözleşmede tanımlanır; müşavir teknik inceleme yapar, bulguyu ve öneriyi kaydeder, onay yetkisi işveren veya sözleşmede belirlenen tarafta kalır.
Her proje için aynı kontrol listesi kullanılabilir mi?
Hayır. Tesisin gerilim seviyesi, kullanım amacı, bağlantı koşulu, sözleşmesi, riskleri ve onay makamı kontrol kapsamını değiştirir.
Müşavirlik raporu yasal onayın yerine geçer mi?
Hayır. Teknik müşavirlik; yetkili proje onayı, kabul, ruhsat, işletme sorumluluğu veya mevzuatça zorunlu başka işlemlerin yerine geçmez.
Eksik veri varsa rapor hazırlanabilir mi?
Ön rapor hazırlanabilir; ancak eksik veri, varsayım, bunun karara etkisi ve doğrulama yöntemi açıkça yazılmadan nihai uygunluk sonucu verilmemelidir.
Resmî ve teknik kaynaklar
EMO Serbest Müşavir Mühendislik Hizmetleri Yönetmeliği
Etüt, yapılabilirlik, proje, ihale dosyası, şartname, mesleki kontrol, hakediş, kesin hesap, devreye alma, kabul, danışmanlık, test ve teknik dosya hizmetlerini tanımlayan mesleki çerçevedir.
IEC 62040-1:2017
UPS sistemlerinde güvenlik, kullanım alanı ve üretici talimatlarıyla kurulum, işletme ve bakım çerçevesini tanımlar.
IEC 60364-6:2016
Alçak gerilim tesislerinde ilk ve periyodik doğrulamanın muayene, deney ve raporlama çerçevesini tanımlar.
Bu rehber genel teknik bilgilendirmedir. Nihai seçim ve ayarlar; tesise ait tek hat şeması, ölçüm, üretici verisi, güncel mevzuat ve yetkili elektrik mühendisi değerlendirmesiyle doğrulanmalıdır. Standartların tam metinleri lisans koşullarına tabidir; bağlantılar resmî yayın kaydına veya açık teknik kaynağa yönlendirir.