Kısa cevap
Hangi bilgiler gerekir?
Duruş, cihaz arızası, ısınma, kompanzasyon alarmı, tarih-saat ve etkilenen proses.
PCC ve iç noktalar, cihaz sınıfı, CT/VT, örnekleme, süre ve işletme değişkenleri.
Tek hat, kısa devre gücü, trafo, jeneratör, sürücü/UPS, kondansatör ve büyük yükler.
Uygulanacak mevzuat/standart, sözleşme, üretici sınırı ve önce-sonra doğrulaması.
Sahada karar tablosu
Bir mühendislik sonucu, kullanılan girdiler kadar güvenilirdir. Aşağıdaki veriler teklif veya keşif aşamasında eksikse nihai seçim yerine eksik veri ve doğrulama yöntemi raporlanmalıdır.
| Kontrol alanı | Toplanacak bilgi | Karara etkisi |
|---|---|---|
| Sorun tanımı | Duruş, cihaz arızası, ısınma, kompanzasyon alarmı, tarih-saat ve etkilenen proses. | Hesabın gerçek çalışma noktasını belirler. |
| Ölçüm planı | PCC ve iç noktalar, cihaz sınıfı, CT/VT, örnekleme, süre ve işletme değişkenleri. | Ekipman sınırı ve uygun yöntem seçimini etkiler. |
| Sistem verisi | Tek hat, kısa devre gücü, trafo, jeneratör, sürücü/UPS, kondansatör ve büyük yükler. | Düzeltme, dayanım veya derating ihtiyacını gösterir. |
| Kabul yöntemi | Uygulanacak mevzuat/standart, sözleşme, üretici sınırı ve önce-sonra doğrulaması. | İşletme senaryosu ve kabul ölçütünü belirler. |
Uygulama sırası
- Şikâyeti olay ve etki kaydıyla sınırlandırın.
- Tek hat üzerinde kaynak ve yük tarafı ölçüm noktalarını belirleyin.
- Karşılaştırılabilir cihaz ve zaman senkronizasyonuyla kayıt alın.
- Olayları üretim, anahtarlama ve arıza günlükleriyle eşleştirin.
- Kök neden alternatiflerini ölçüm ve hesapla test edin.
- Çözümü aynı yöntemle önce-sonra doğrulayın.
Teknik değerlendirme
Müşavirlik kararı = doğrulanmış girdi + tanımlı kriter + izlenebilir inceleme + kayıtlı sonuçHizmet kapsamı, teslimler, yetkiler ve kabul ölçütleri işe başlamadan önce yazılı hale getirilmelidir.
Özel sektör sözleşmelerinde kamu ihale hükümleri kendiliğinden uygulanmaz; ancak sözleşmede benimsenen kontrol yöntemi referans olabilir.
Teknik inceleme, tasarımcının ve yüklenicinin kendi mesleki ve sözleşmesel sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Örnek değerlendirme senaryosu
Bu senaryo bir tasarım sonucunu ilan etmek için değil, aynı görünen iki tesisin neden farklı mühendislik kararlarına ihtiyaç duyabileceğini göstermek için verilmiştir. Sayısal sonuçlar gerçek saha verisiyle yeniden hesaplanır.
Kaynaklara dayalı uygulama notları
EMO SMM hizmetleri test, ölçüm, kontrol ve danışmanlığı ayrı fakat birlikte görevlendirilebilen teknik çalışmalar olarak tanımlar. Kaynak: EMO Serbest Müşavir Mühendislik Hizmetleri Yönetmeliği
IEC 61000-4-30 güç kalitesi parametrelerinin karşılaştırılabilir ölçüm ve raporlama yöntemini verir. Kaynak: IEC 61000-4-30:2025
IEEE 519 akım ve gerilim bozulmasını ortak bağlantı noktasında ve sistem koşullarıyla değerlendirmeyi esas alır. Kaynak: IEEE 519-2022
En sık yapılan hatalar
- Tek ekran görüntüsünden harmonik çözümü seçmek
- THD ile TDD veya cosφ ile gerçek güç faktörünü karıştırmak
- PCC dışı ölçümü şebeke uygunluk sonucu saymak
- Çözüm sonrası aynı işletme koşulunda tekrar ölçmemek
Mühendislik raporunda ne bulunmalı?
- Tesis, pano/hat/ekipman kimliği ile güncel tek hat veya bağlantı şeması
- Kullanılan sorun tanımı, ölçüm planı, sistem verisi, kabul yöntemi verileri ve bunların kaynağı
- Ölçüm cihazı, tarih-saat, işletme durumu, birim ve varsa ölçüm belirsizliği
- Hesap yöntemi, yazılım/standart sürümü, açık varsayımlar ve üretici katalog referansları
- Normal, en ağır ve gerekli olağan dışı işletme senaryolarının karşılaştırması
- Uygunsuzluk, risk önceliği, önerilen aksiyon, sorumlu ve yeniden doğrulama tarihi
Ne zaman yeniden incelenmeli?
Proje kapsamı, sözleşme, bağlantı koşulu, ekipman, işletme senaryosu, mevzuat veya onay makamı şartı değiştiğinde inceleme ve karar kaydı güncellenir.
Sık sorulan sorular
Müşavir yüklenicinin yerine karar verir mi?
Hayır. Yetki matrisi sözleşmede tanımlanır; müşavir teknik inceleme yapar, bulguyu ve öneriyi kaydeder, onay yetkisi işveren veya sözleşmede belirlenen tarafta kalır.
Her proje için aynı kontrol listesi kullanılabilir mi?
Hayır. Tesisin gerilim seviyesi, kullanım amacı, bağlantı koşulu, sözleşmesi, riskleri ve onay makamı kontrol kapsamını değiştirir.
Müşavirlik raporu yasal onayın yerine geçer mi?
Hayır. Teknik müşavirlik; yetkili proje onayı, kabul, ruhsat, işletme sorumluluğu veya mevzuatça zorunlu başka işlemlerin yerine geçmez.
Eksik veri varsa rapor hazırlanabilir mi?
Ön rapor hazırlanabilir; ancak eksik veri, varsayım, bunun karara etkisi ve doğrulama yöntemi açıkça yazılmadan nihai uygunluk sonucu verilmemelidir.
Resmî ve teknik kaynaklar
EMO Serbest Müşavir Mühendislik Hizmetleri Yönetmeliği
Etüt, yapılabilirlik, proje, ihale dosyası, şartname, mesleki kontrol, hakediş, kesin hesap, devreye alma, kabul, danışmanlık, test ve teknik dosya hizmetlerini tanımlayan mesleki çerçevedir.
IEC 61000-4-30:2025
Güç kalitesi parametrelerinin ölçülmesi ve karşılaştırılabilir biçimde raporlanması için güncel yöntemleri tanımlar.
IEEE 519-2022
Ortak bağlantı noktasındaki kararlı durum gerilim ve akım bozulması hedeflerini sistem kısa devre oranıyla ilişkilendirir.
Bu rehber genel teknik bilgilendirmedir. Nihai seçim ve ayarlar; tesise ait tek hat şeması, ölçüm, üretici verisi, güncel mevzuat ve yetkili elektrik mühendisi değerlendirmesiyle doğrulanmalıdır. Standartların tam metinleri lisans koşullarına tabidir; bağlantılar resmî yayın kaydına veya açık teknik kaynağa yönlendirir.