Kısa cevap
Hangi bilgiler gerekir?
Güncel tek hat, projeler, önceki raporlar, tadilatlar ve ekipman listesi.
Enerji kesme olanağı, kritik yükler, kaynak/ATS/UPS/jeneratör modları ve çalışma izinleri.
Topraklama sistemi, PE/PEN, kesici-sigorta, RCD, röle ve ayar bilgileri.
Kontrol noktaları, yöntem, uygun cihaz, kalibrasyon, çevre ve işletme koşulları.
Sahada karar tablosu
Bir mühendislik sonucu, kullanılan girdiler kadar güvenilirdir. Aşağıdaki veriler teklif veya keşif aşamasında eksikse nihai seçim yerine eksik veri ve doğrulama yöntemi raporlanmalıdır.
| Kontrol alanı | Toplanacak bilgi | Karara etkisi |
|---|---|---|
| Tesis kaydı | Güncel tek hat, projeler, önceki raporlar, tadilatlar ve ekipman listesi. | Hesabın gerçek çalışma noktasını belirler. |
| İşletme | Enerji kesme olanağı, kritik yükler, kaynak/ATS/UPS/jeneratör modları ve çalışma izinleri. | Ekipman sınırı ve uygun yöntem seçimini etkiler. |
| Koruma düzeni | Topraklama sistemi, PE/PEN, kesici-sigorta, RCD, röle ve ayar bilgileri. | Düzeltme, dayanım veya derating ihtiyacını gösterir. |
| Ölçüm planı | Kontrol noktaları, yöntem, uygun cihaz, kalibrasyon, çevre ve işletme koşulları. | İşletme senaryosu ve kabul ölçütünü belirler. |
Uygulama sırası
- Kontrol kapsamını tesis sınırı, pano/hat ve işletme modlarıyla yazılı olarak belirleyin.
- Güncel proje, tek hat, önceki rapor, bakım ve değişiklik kayıtlarını inceleyin.
- Pano, iletken, bağlantı, koruma, etiket, erişim, yangın ve mekanik durumu gözle kontrol edin.
- Tesis tipine göre PE/eşpotansiyel sürekliliği, yalıtım, topraklama, çevrim, RCD ve gerekli diğer ölçümleri planlayın.
- Sonuçları koruma cihazının açma koşulu, proje hesabı ve üretici sınırlarıyla birlikte değerlendirin.
- Her uygunsuzluğu konum, kanıt, önem, öneri ve yeniden kontrol gereğiyle raporlayın.
Teknik değerlendirme
Periyodik kontrol = doküman incelemesi + görsel denetim + uygun ölçüm/test + mühendislik değerlendirmesiÇalışma ekipmanlarına ilişkin resmî Bakanlık açıklamasında, ilgili standartlarda aksi belirtilmedikçe elektrik tesisatı, topraklama, yıldırımdan korunma, akümülatör ve transformatör gibi tesisatların periyodik kontrolü için yılda bir azami süre belirtilir; tesise özgü daha kısa süre gereği risk ve başka mevzuattan doğabilir.
Bakım kayıtları kontrol için değerli girdidir ancak bakımın yapılmış olması koruma önlemlerinin ölçülerek doğrulandığı anlamına gelmez.
Enerjili ve enerjisiz ölçümler farklı tehlike ve hazırlık ister; iş izni, ayırma, gerilim yokluğu doğrulaması ve kişisel koruma prosedürü kontrol planının parçasıdır.
Örnek değerlendirme senaryosu
Bu senaryo bir tasarım sonucunu ilan etmek için değil, aynı görünen iki tesisin neden farklı mühendislik kararlarına ihtiyaç duyabileceğini göstermek için verilmiştir. Sayısal sonuçlar gerçek saha verisiyle yeniden hesaplanır.
Kaynaklara dayalı uygulama notları
ÇSGB'nin resmî açıklaması periyodu tanımlarken 'ilgili standartlarda aksi belirtilmediği sürece' koşulunu korur; süre tesis kapsamını ve test yöntemini tek başına belirlemez. Kaynak: ÇSGB İş Sağlığı ve Güvenliği Sıkça Sorulan Sorular
EMO'nun 2026 kontrol ölçütleri proje, gözle kontrol, ölçüm ve rapor bulgularını aynı denetim zincirinde ele alır. Kaynak: EMO 2026 test, ölçüm ve periyodik kontrol kriterleri
IEC 60364-6 ilk doğrulama ve periyodik doğrulamayı gözle muayene, test ve raporlama bütünü olarak tanımlar. Kaynak: IEC 60364-6:2016
En sık yapılan hatalar
- Periyodik kontrolü bakım formu veya termal kamera turuyla sınırlamak
- Eski tek hatla ölçüm noktalarını eşleştirmeden uygunluk vermek
- Cihaz, seri numarası, kalibrasyon ve test koşullarını raporlamamak
- Tek bir topraklama değerinden tüm tesis için sonuç çıkarmak
Mühendislik raporunda ne bulunmalı?
- Tesis, pano/hat/ekipman kimliği ile güncel tek hat veya bağlantı şeması
- Kullanılan tesis kaydı, işletme, koruma düzeni, ölçüm planı verileri ve bunların kaynağı
- Ölçüm cihazı, tarih-saat, işletme durumu, birim ve varsa ölçüm belirsizliği
- Hesap yöntemi, yazılım/standart sürümü, açık varsayımlar ve üretici katalog referansları
- Normal, en ağır ve gerekli olağan dışı işletme senaryolarının karşılaştırması
- Uygunsuzluk, risk önceliği, önerilen aksiyon, sorumlu ve yeniden doğrulama tarihi
Ne zaman yeniden incelenmeli?
Azami periyot dolduğunda; tesis genişlemesi, yangın/su baskını, koruma açması, önemli bakım veya ekipman değişimi sonrasında ve önceki bulguların kapatılmasını doğrulamak için kontrol yenilenir.
Sık sorulan sorular
Elektrik tesisatı periyodik kontrolü kaç yılda bir yapılır?
ÇSGB'nin resmî açıklamasına göre ilgili standartlarda aksi belirtilmediği sürece bu tesisatlar için azami periyot bir yıldır. Tesisin riski, özel mevzuatı veya üretici şartı daha kısa aralık gerektirebilir.
Bakım firması aynı zamanda kontrol raporu verebilir mi?
Yetki, tarafsızlık, güncel mevzuat ve kayıt şartları ayrıca doğrulanmalıdır. Bakım ile periyodik kontrolün amaç ve kanıtları raporda açıkça ayrılmalıdır.
Kontrol sırasında elektrik kesilir mi?
Bazı incelemeler enerjili, yalıtım ve süreklilik gibi bazı testler ise güvenli biçimde enerjisiz yapılır. Kapsam ve kesinti planı tesisle önceden belirlenir.
Termal kamera periyodik kontrol için yeterli midir?
Hayır. Termal inceleme yük altındaki ısıl belirtileri gösterir; PE sürekliliği, yalıtım veya koruma cihazının açma koşulu gibi diğer doğrulamaların yerine geçmez.
Resmî ve teknik kaynaklar
ÇSGB İş Sağlığı ve Güvenliği Sıkça Sorulan Sorular
Elektrik tesisatı ve ilgili tesisatların periyodik kontrol süresine ilişkin Bakanlığın güncel resmî açıklaması.
EMO 2026 test, ölçüm ve periyodik kontrol kriterleri
Elektrik tesisatı, topraklama ve yıldırımdan korunma kontrollerinin güncel rapor başlıklarını ve mühendislik kontrol yaklaşımını içerir.
IEC 60364-6:2016
Alçak gerilim tesislerinde ilk ve periyodik doğrulamanın muayene, deney ve raporlama çerçevesini tanımlar.
Bu rehber genel teknik bilgilendirmedir. Nihai seçim ve ayarlar; tesise ait tek hat şeması, ölçüm, üretici verisi, güncel mevzuat ve yetkili elektrik mühendisi değerlendirmesiyle doğrulanmalıdır. Standartların tam metinleri lisans koşullarına tabidir; bağlantılar resmî yayın kaydına veya açık teknik kaynağa yönlendirir.