Kısa cevap

Önce yükün tek/üç fazlı oluşu ve verilen gücün aktif güç mü, görünür güç mü, yoksa motor mekanik çıkış gücü mü olduğu belirlenir. Akım hesabında gerilim, güç faktörü ve gerekiyorsa verim kullanılır. Bir tesisin kaynak ve dağıtım kapasitesi için yalnız etiket güçleri toplanmaz; kurulu güçten, kullanım biçimi ve eşzamanlılık varsayımları belgelenerek talep gücüne geçilir.

kW, kVAr ve kVA neyi ifade eder?

BüyüklükBirimAnlam
Aktif güç (P)kWİşe, ısıya, ışığa veya mekanik çıkışa dönüşen güç bileşeni
Reaktif güç (Q)kVArManyetik/elektrik alanların kurulması için kaynakla yük arasında salınan bileşen
Görünür güç (S)kVAGerilim ve akımın çarpımından doğan, ekipmanın taşıdığı toplam güç büyüklüğü
Güç faktörü (PF)BoyutsuzAktif gücün görünür güce oranı; harmonikli sistemde yalnız cosφ ile aynı kabul edilmez

Temel formüller

Doğru akım

P = U × I

Tek fazlı alternatif akım

P = U × I × cosφ    |    S = U × I

Dengeli üç fazlı alternatif akım

P = √3 × U × I × cosφ    |    S = √3 × U × I

Sinüzoidal durumda güç üçgeni

S² = P² + Q²    |    cosφ = P / S

Harmonikli yüklerde toplam güç faktörü, yalnız temel bileşenin faz açısını gösteren cosφ'den farklı olabilir. Böyle tesislerde ölçüm ve harmonik analizi gerekir.

Motor akımı örneği

Motor etiketindeki kW değeri çoğu durumda mekanik çıkış gücüdür. Elektrik giriş akımı için verim de hesaba katılır:

I = Pçıkış / (√3 × U × cosφ × η)
Varsayımlar: 90 kW motor, 400 V, cosφ = 0,88, verim η = 0,94.

I = 90.000 / (√3 × 400 × 0,88 × 0,94) ≈ 157 A.

Bu nominal çalışma akımı yaklaşımıdır. Yol verme yöntemi ve kalkış akımı; kablo, jeneratör, gerilim düşümü ve koruma seçimini ayrıca etkiler.

Kurulu güç ve talep gücü

EMO Elektrik İç Tesisleri Proje Hazırlama Yönetmeliği, kurulu gücü alıcıların anma güçleri toplamı; talep edilen maksimum gücü ise tüketicinin belirli bir zamanda talep ettiği en yüksek güç olarak tanımlar. Eşzamanlılık katsayısı, bir yük grubunun aynı andaki maksimum talebinin bireysel maksimumların toplamına oranıdır.

Ptalep = Σ (Pkurulu, grup × ktalep/eşzamanlılık)
Yalnız yöntemi göstermek için varsayımsal örnek:
120 kW motor grubu × 0,75 = 90 kW
40 kW genel yük × 0,60 = 24 kW
20 kW kritik sürekli yük × 1,00 = 20 kW

Toplam varsayımsal talep = 134 kW.
Toplam güç faktörü 0,90 varsayılırsa yaklaşık görünür talep = 134 / 0,90 ≈ 149 kVA.

Bu katsayılar mevzuat değeri veya her tesise uygulanacak öneri değildir; örneğin hesap mantığını göstermek için seçilmiş varsayımlardır. Gerçek projede işletme senaryosu, ölçüm geçmişi, yük profili, yedeklilik ve büyüme planı belgelenmelidir.

Bir tesisin güç hesabı hangi sırayla yapılır?

  1. Yük envanterini oluşturun. Her yük için faz, gerilim, kW/kVA, güç faktörü, verim, kalkış ve çalışma rejimini kaydedin.
  2. Güç tanımını doğrulayın. Motor çıkış gücü, elektrik giriş gücü ve cihaz görünür gücünü birbirine karıştırmayın.
  3. Çalışma senaryolarını ayırın. Normal, yedek, yangın, acil durum, bakım ve jeneratör çalışma durumlarını ayrı yük listeleriyle değerlendirin.
  4. Talep gücünü belirleyin. Katsayıların kaynağını, süreyi ve hangi yük grubuna uygulandığını açıkça kaydedin.
  5. Reaktif ve harmonik etkileri ekleyin. Güç faktörü düzeltmesi, sürücüler, UPS'ler ve doğrusal olmayan yükleri değerlendirin.
  6. Kapasite seçimine geçin. Trafo, jeneratör, UPS, pano, bara ve kabloları yalnız kW'a değil, ilgili kVA/akım ve dinamik çalışma koşullarına göre boyutlandırın.
  7. Ölçümle doğrulayın. Mevcut tesiste analizör kayıtları ve puant değerleri, varsayımların doğrulanmasında kullanılır.

En sık yapılan hatalar

  • kW ile kVA değerini aynı kabul etmek
  • Üç faz akım hesabında √3 katsayısını veya güç faktörünü unutmak
  • Motor çıkış gücüne verimi yanlış yönde uygulamak
  • Bütün etiket güçlerini koşulsuz toplayıp sonucu talep gücü saymak
  • Eşzamanlılık katsayısının kaynağını ve çalışma senaryosunu belirtmemek
  • Jeneratör seçiminde yalnız sürekli kW'a bakıp motor kalkışı ve yük adımlarını ihmal etmek
  • Harmonikli tesiste cosφ değerini toplam güç faktörü sanmak
Hesap sınırı: Güç hesabı, ekipman seçiminin yalnız bir bölümüdür. Trafo ve jeneratör kapasitesinde kısa devre, gerilim düşümü, motor kalkışı, harmonikler, çevre koşulları, yedeklilik ve gelecekteki yük artışı ayrıca değerlendirilir.

Sık sorulan sorular

kW ile kVA aynı mıdır?

Hayır. kW aktif, kVA görünür güçtür. Sinüzoidal dengeli sistemde P = S × cosφ ilişkisi kullanılır.

Kurulu güç ile talep gücü arasındaki fark nedir?

Kurulu güç bütün etiket güçlerinin toplamıdır. Talep gücü, tanımlı çalışma koşulunda aynı anda beklenen en yüksek güçtür.

Motor akımında verim ne zaman kullanılır?

Verilen kW mekanik çıkış gücü ise giriş akımında verim kullanılır. Değer elektrik giriş gücü ise verim ikinci kez uygulanmaz.

Resmî ve teknik kaynaklar

EMO Elektrik İç Tesisleri Proje Hazırlama Yönetmeliği

Kurulu güç, maksimum talep, eşzamanlılık ve talep katsayısı tanımları ile kesin projede güç ihtiyacı hesabı gerekliliğini içerir.

EMO yönetmelik metnini açın

EMO: Harmonikli Sistemlerde Reaktif Güç Kompanzasyonu

AA devrelerinde güç hesapları, reaktif güç ve harmonikli tesislerde kompanzasyon yaklaşımına ilişkin teknik etkinlik kaydı.

EMO teknik içeriğini açın

Schneider Electric Electrical Installation Guide

IEC esaslı elektrik hesapları, kablo, koruma, güç faktörü, harmonikler ve dağıtım tasarımı için üretici teknik rehberi.

Teknik rehberi açın

Bu içerik genel teknik bilgilendirmedir; uygulama projesi veya tesise özel kapasite seçimi değildir. Gerçek yük listesi, işletme senaryosu ve ölçüm kayıtları yetkili mühendis tarafından değerlendirilmelidir.